Materiały do wydania:
ISBN 978-83-8186-080-2

Matura - arkusze - matematyka

Wskazówki - arkusz CKE

Zadanie 1

Przypomnijmy, że |x-a| to odległość na osi liczbowej pomiędzy liczbami xa.

2 + 5 2 = 3 2 = 1,5

Na rysunku przedstawiono zbiór tych liczb, których odległość od 1,5 jest większa bądź równa 3,5. Taki warunek spełnia tylko nierówność z odpowiedzi B.

Zadanie 2

Iloczyn pierwiastków tego samego stopnia możemy zapisać jako pierwiastek iloczynu liczb znajdujących się pod pierwiastkami, w naszym zadaniu: a3 b3 = ab3

Pierwiastek trzeciego stopnia możemy obliczać także z liczb ujemnych. W zadaniu pod pierwszym pierwiastkiem jest liczba ujemna, a pod drugim pierwiastkiem jest liczba dodatnia, więc wynik mnożenia będzie liczbą ujemną, a to oznacza, że odpowiedzi B i C można od razu odrzucić jako błędne.

Zadanie 3

Skorzystaj ze wzoru skróconego mnożenia: ( a + b ) 2 = a 2 + 2 ab + b 2

Przypomnij sobie, że dwie kolejne liczby naturalne różnią się o 1.

Żeby pokazać, że liczba jest podzielna przez 8, trzeba ją przedstawić jako iloczyn liczby 8 i liczby całkowitej.

Zadanie 4

Obydwa logarytmy mają taką samą podstawę (liczbę 9), więc możemy skorzystać z własności:

log a x + log a y = log a ( x y ) log 9 27 + log 9 3 = log 9 ( 27 3 )

Skorzystamy również ze wzoru:

log a x r = r log a x log 9 9 2 = 2 log 9 9

log 9 9 = 1 , bo z definicji logarytmu 9 1 = 9

Zadanie 5

Skorzystaj ze wzorów skróconego mnożenia, odpowiednio:

( a - b ) 2 = a 2 - 2 ab + b 2

oraz

( a + b ) 2 = a 2 + 2 ab + b 2

Przed drugim wyrażeniem jest znak „minus”, zapisz więc drugie wyrażenie w nawiasie, a potem opuść nawias, zmieniając znaki wyrażeń z nawiasu na przeciwne.

( 2 a - 3 ) 2 - ( 2 a + 3 ) 2 = ( 4 a 2 - 12 a + 9 ) - ( 4 a 2 + 12 a + 9 ) = 4 a 2 - 12 a + 9 - 4 a 2 - 12 a - 9

Zadanie 6

Pamiętaj o zmianie zwrotu nierówności przy dzieleniu obustronnym nierówności przez (-5). Jeżeli obie strony nierówności pomnożymy lub podzielimy przez tę samą liczbę ujemną, to po zmianie zwrotu nierówności otrzymamy nierówność równoważną danej.

Zadanie 7

Przypomnij sobie, że iloczyn dwóch lub więcej czynników jest równy zero, gdy przynajmniej jeden z tych czynników jest równy zero.

W zadaniu mamy iloczyn trzech czynników:

3 , x 2 - 2 , x + 3

3 0 , więc zerem musi być x 2 - 2 lub x + 3 .

Równanie x 2 - 2 = 0 ma dwa rozwiązania: x = 2 , x = - 2 . Nie zapomnij o rozwiązaniu: - 2 .

Zadanie 8

Pamiętaj o założeniu, że mianownik nie może być równy zero.

Przypomnij sobie, że iloczyn dwóch czynników jest równy zero, gdy przynajmniej jeden z tych czynników jest równy zero.

Zadanie 9

Żeby rozwiązać równanie, trzeba skorzystać z metody grupowania wyrazów:

3 x 2 - 2 x 2 - 12 x + 8 = 0

x 2 ( 3 x - 2 ) - 4 ( 3 x - 2 ) = 0

Pamiętaj, że równanie x 2 - 4 = 0 ma dwa rozwiązania: x = - 2 , x = 2 .

Korzystając ze wzoru skróconego mnożenia a 2 - b 2 = ( a - b ) ( a + b ) , wyrażenie x 2 - 4 można zapisać jako iloczyn ( x - 2 ) ( x + 2 ) .

Przypomnij sobie, że iloczyn dwóch czynników jest równy zero, gdy przynajmniej jeden z tych czynników jest równy zero.

Zadanie 10

Na rysunku przedstawione są dwie proste. Przypomnijmy, że równanie prostej w postaci kierunkowej ma postać y = ax + b .

Prosta y = ax + b przecina oś OY w punkcie ( 0 , b ) , zauważ więc, że prosta przechodząca przez punkt ( 0 , - 1 ) ma wyraz wolny b = - 1 . Otrzymujemy: y = ax - 1 .

Podstawiamy do wzoru y = ax - 1 współrzędne punktu ( 1 , 1 ) , odpowiednio za  x y .

Zadanie 11

Wzór na obwód prostokąta o bokach a b to Obw = 2 a + 2 b .

Zauważ, że w zadaniu jest informacja, że  a > b , czyli bok a jest dłuższy od boku b .

Zadanie 12.1

Przypomnijmy, że dziedzina funkcji D f to zbiór wszystkich argumentów x , dla których funkcja jest określona.

Z wykresu dziedzinę funkcji odczytujemy rzutując prostokątnie wykres funkcji na oś OX.

Zwróć uwagę na końce wykresu – zamalowane lub puste kółka. Rzutując wykres na oś OX otrzymamy przedziały, których końce odpowiadają zamalowanym lub pustym kółkom.

Sumę przedziałów [ - 6 , - 3 ) [ - 3 , 1 ] ( 1 , 5 ] zapisujemy jako jeden przedział [ - 6 , 5 ] .

Zadanie 12.2

Wartość funkcji odczytujemy z osi OY.

Dziedzinę funkcji przedstawionej w układzie współrzędnych zawężamy do przedziału [ - 4 , 1 ] .

Zauważ, że liczba 5 nie jest największą wartością funkcji w podanym przedziale, bo f ( 1 ) = 1 . Zwróć uwagę na zaznaczenie pustym kółeczkiem.

Zadanie 12.3

Przypomnijmy, że funkcja jest malejąca, gdy wraz ze wzrostem argumentów jej wartości maleją.

Przedział, w którym funkcja jest malejąca, odczytujemy z osi OX.

Zauważ, że nasza funkcja maleje w przedziale domkniętym obustronnie.

Zadanie 13

Jeśli współczynnik kierunkowy funkcji liniowej y = ax + b jest ujemny ( a < 0 ), to funkcja ta jest malejąca.

Wykres funkcji liniowej y = ax + b przecina oś OY w punkcie o współrzędnych ( 0 , b ) .

Zadanie 14

Współrzędne wierzchołka paraboli zapisujemy jako W = ( p , q ) .

Miejsca zerowe funkcji kwadratowej oznaczamy jako: x 1 , x 2 .

Przypomnijmy wzór podający zależność między pierwszą współrzędną paraboli, a miejscami zerowymi funkcji kwadratowej, której wykresem jest dana parabola:

p = x 1 + x 2 2

Zadanie 15

Podstaw do wzoru za  n liczbę 4:

a n = 2 n ( n + 1 )

a 4 = 2 4 ( 4 + 1 )

Pamiętaj o kolejności wykonywania działań: najpierw wykonaj dodawanie w nawiasie i oblicz 2 4 , a potem wykonaj mnożenie.

Zadanie 16

Skorzystaj z własności, że dla sąsiednich wyrazów ciągu geometrycznego ( a n ) prawdziwa jest równość: ( a n ) 2 = a n - 1 a n + 1 dla n 2 .

Możesz również skorzystać z własności, że w danym ciągu geometrycznym iloraz q jest stały, czyli w naszym zadaniu 9 27 = a - 1 9 . Z równości tej otrzymujesz równanie takie, jak w przedstawionym powyżej rozwiązaniu: 9 2 = 27 ( a - 1 ) .

Zadanie 17

Przypomnij sobie definicję ciągu arytmetycznego – to taki ciąg liczbowy, w którym każda kolejna liczba różni się od poprzedniej o stałą liczbę r , zwaną różnicą ciągu arytmetycznego.

Zauważ, że różnica r = - 30 , suma wszystkich rat to suma osiemnastu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego S 18 = 8910 .

Pierwsza rata to pierwszy wyraz rozważanego ciągu arytmetycznego.

Skorzystaj ze wzoru na sumę n – początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego:

S n = 2 a 1 + ( n - 1 ) r 2 n

Zadanie 18

Skorzystaj z definicji funkcji tangens dowolnego kąta: tg α = y x .

Podstaw odpowiednie współrzędne punktu P do powyższego wzoru.

Zadanie 19

sin 4 α = ( sin α ) 4 , analogicznie sin 2 α = ( sin α ) 2

Skorzystaj z tożsamości trygonometrycznej sin 2 α + cos 2 α = 1 .

Zadanie 20

Kąty wewnętrzne rombu leżące naprzeciw siebie są przystające.

Oblicz miarę kąta ostrego w rombie – skorzystaj z własności, że suma miar kątów wewnętrznych leżących przy tym samym boku rombu jest równa 180 ° .

Żeby obliczyć pole rombu skorzystaj ze wzoru: P rombu = a 2 sin α .

Żeby obliczyć iloczyn długości przekątnych tego rombu, skorzystaj z innego wzoru na pole rombu:

P rombu = 1 2 d 1 d 2 , gdzie d 1 , d 2 to długości przekątnych rombu.

Zadanie 21

W trójkącie równoramiennym kąty przy podstawie są przystające.

Suma miar kątów w trójkącie wynosi 180 ° .

W okręgu kąt środkowy ma miarę dwa razy większą od kąta wpisanego opartego na tym samym łuku.

Zadanie 22

Stosunek pól figur podobnych jest równy kwadratowi ich skali podobieństwa.

W trójkątach podobnych odpowiadające sobie boki są proporcjonalne.

Korzystając ze skali podobieństwa, zwracaj uwagę na to, która figura do której jest podobna w tej skali. Jest to ważne przy zapisywaniu proporcji.

Zadanie 23

Przypomnijmy, że dwie proste o równaniach kierunkowych y = a 1 x + b 1 oraz y = a 2 x + b 2 są prostopadłe wtedy i tylko wtedy, gdy a 1 a 2 = - 1 .

Żeby wyznaczyć punkt przecięcia dwóch prostych, należy rozwiązać układ równań złożony z równań tych prostych.

Zadanie 24

Przypomnijmy, że dwie proste o równaniach kierunkowych y = a 1 x + b 1 oraz y = a 2 x + b 2 są równoległe wtedy i tylko wtedy, gdy a 1 = a 2 .

Jeżeli prosta przechodzi przez dany punkt, to współrzędne tego punktu spełniają równanie tej prostej, czyli współrzędne podstawione w miejsce odpowiednich zmiennych danej prostej dadzą równość.

Zadanie 25

W graniastosłupie prawidłowym czworokątnym podstawą jest kwadrat, a ściany boczne są prostopadłe do płaszczyzny podstawy.

Przekątną kwadratu o boku a obliczamy ze wzoru a 2 . Do obliczenia przekątnej kwadratu można też zastosować twierdzenie Pitagorasa.

W trójkącie prostokątnym cos α to stosunek długości przyprostokątnej przylegającej do kąta α do długości przeciwprostokątnej.

Zadanie 26

Ostrosłup jest prawidłowy czworokątny, czyli jego podstawa jest kwadratem, a ściany boczne są przystającymi trójkątami równoramiennymi.

Funkcje trygonometryczne obliczamy w trójkącie prostokątnym E W O .

Sinusem kąta ostrego w trójkącie prostokątnym nazywamy iloraz długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej.

Cosinusem kąta ostrego w trójkącie prostokątnym nazywamy iloraz długości przyprostokątnej przylegającej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej.

Obliczając długości boków H a , korzystaj z trójkąta zaznaczonego na rysunku.

Obliczając długości boków H a , możesz również skorzystać z własności dla trójkąta prostokątnego o kątach ostrych 30 ° , 60 ° :

Zadanie 27

W ostrosłupie liczba wszystkich krawędzi jest dwa razy większa od liczby krawędzi w podstawie. Liczba wierzchołków jest o jeden większa niż liczba krawędzi w podstawie.

Zadanie 28

Pierwszą cyfrą (cyfrą dziesiątek tysięcy) nie może być zero, bo wówczas nie otrzymamy liczby pięciocyfrowej.

Przypomnijmy regułę mnożenia: żeby obliczyć liczbę wszystkich możliwości w doświadczeniu wieloetapowym, mnożymy przez siebie liczbę wyników możliwych do uzyskania na pojedynczych etapach. W tym zadaniu, żeby otrzymać liczbę wszystkich liczb o zadanych warunkach, mnożymy liczbę możliwych uzupełnień kolejnych cyfr tej liczby.

Zadanie 29.1

Pamiętaj – wyznaczając medianę trzeba uporządkować dane od wartości najmniejszej do wartości największej.

W przypadku parzystej liczby danych, jak w naszym zadaniu, medianę obliczamy jako średnią arytmetyczną dwóch sąsiednich wartości środkowych. U nas są to wartości 5,70 oraz 6,00 z miejsc ósmego i dziewiątego.

Zadanie 29.2

Przypomnijmy, że średnią arytmetyczną x z liczb x 1 , x 2 , ..., x n obliczamy ze wzoru:

x = x 1 + x 2 + ... + x n n

Pamiętaj o pomnożeniu danej 5,05 przez 2, bo dana 5,05 występuje dwa razy.

Podobnie pozostałe dane:

  • 5,60 4 – dana 5,60 występuje cztery razy,
  • 5,70 2 – dana 5,70 występuje dwa razy,
  • 6,00 5 – dana 6,00 występuje pięć razy,
  • 6,30 3 – dana 6,30 występuje trzy razy.

Zadanie 30

Losowanie jest ze zwracaniem, więc zarówno pierwszą, jak i drugą liczbę możemy wylosować na osiem sposobów. Korzystając z reguły mnożenia, otrzymujemy 8 8 = 64 możliwych wyników tego doświadczenia (wszystkich zdarzeń elementarnych).

Zauważ, że w zadaniu istotna jest kolejność, więc rozróżniamy wyniki: 3 i 5 oraz 5 i 3.

Prawdopodobieństwo zdarzenia A obliczamy ze wzoru: P ( A ) = | A | | Ω | .

W zadaniu możesz narysować tabelkę i w niej zaznaczyć zdarzenia elementarne sprzyjające zdarzeniu A.

2 3 4 5 6 7 8 9
2
3 x
4
5 x x x
6 x
7
8
9 x

Zadanie 31.1

We wzorze funkcji L ( n ) , w wyrażeniu „ - n 2 ” znaku minus nie podnosimy do kwadratu.

Zadanie 31.2

Liczba p jest pierwszą współrzędną wierzchołka paraboli będącej wykresem funkcji z zadania.

Funkcja L ( n ) jest funkcją kwadratową. Jej wykresem jest parabola o ramionach skierowanych w dół (współczynnik przy x 2 we wzorze funkcji jest ujemny), więc wartość największą f ( p ) funkcja przyjmuje dla n = p , gdy n spełnia założenia naszego zadania, czyli jest liczbą naturalną, spełniającą warunki n 1 n 30 .

« wszystkie materiały do tej książki