Matura - język polski - egzamin pisemny

Próbna matura - zestaw 1

Zadanie 1 (2 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych tekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].
    • 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:
      • 6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.

1.1
Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne określenie i omówienie motywu.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Utwory ukazują motyw danse macabre, czyli tańca śmierci, symbolizujący równość wobec niej wszystkich ludzi. W wierszu Śmierć opowiada, że jej zadaniem jest zabierać wszystkich, bez względu na wiek, inteligencję, zdrowie, bogactwo czy sprawowaną władzę. Na fresku także ukazano tańczące sylwetki śmierci przybywające po osoby zamożne, utytułowane, w różnym wieku i odmiennej płci. Nic nie broni ich przed zgonem.

Uwaga: punkt przyznajemy za podanie łacińskiej albo polskiej nazwy motywu i jego omówienie.

1.2.
Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne wyjaśnienie.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Oba teksty mają na celu wychowywanie i pouczenie odbiorców. Uświadamiają im, zgodnie z chrześcijańskim światopoglądem epoki (memento mori), że życie tu na Ziemi jest kruche i nie warto zabiegać o doczesne wartości, którym i tak śmierć położy kres. Myśl należy kierować ku życiu wiecznemu.

Uwaga: punkt przyznajemy także bez terminu memento mori.

Zadanie 2 (1 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […].
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].

Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne określenie i uzasadnienie.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Nurt filozofii antycznej występujący w wierszu to epikureizm. Podmiot liryczny pragnie „chwytać dzień” (carpe diem) czyli cieszyć się chwilą mimo upływu czasu i zmiennych kolei swego losu. Jego życie przemija, lecz on nie troszczy się o przyszłość i nawet na starość, którą symbolizują „srebrne w głowie nici”, popiera w ostatnim wersie życie obecnym momentem.

Zadanie 3 (1 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […].
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];

Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne wskazanie.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Odpowiedź oceniona na 1 pkt.

B

1,2,3

Zadanie 4 (1 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […].
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].

Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Oba fragmenty ukazują tę samą wadę społeczeństwa polskiego XVII i XVIII wieku, jaką jest uleganie modzie zachodniej i zastępowanie nią polskich tradycji. W satyrze Krasickiego tytułowa „żona modna” urządziła dom na wzór francuski, wyrzucając staropolskie elementy jak belki czy naczynia, wprowadziła nowe sprzęty i wykończenia. Książę Bogusław z „Potopu” ubierał się zgodnie z francuską modą, zastępując nią typowy strój sarmacki; nosił koronkowe kołnierze, układał włosy i malował twarz.

Zadanie 5 (2 pkt.)

Projekt wymagań egzaminacyjnych 2023 i 2024

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych tekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].

5.1.
Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne nazwanie i omówienie postawy.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Prezentowana przez Konrada postawa to prometeizm. Bohater gotowy jest cierpieć za swą ojczyznę, poświęcić się, by odzyskała ona wolność i szczęście. Nie waha się zbuntować przeciwko Bogu i stawiać mu żądań, gdyż uważa, że gdyby otrzymał od Niego władzę nad duszami, uwolniłby kraj. Czuje się jednostką wybitną, zdolną siłą swej miłości i ofiary uratować rodaków. Naraża się na potępienie, gdy zamierza nazwać Boga carem.

5.2.
Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Postawa Kordiana przypomina tę prezentowaną przez Konrada. On także samotnie zamierza poświęcić się, by ratować kraj. Podejmuje próbę zabicia cara, chcąc w ten sposób uwolnić Polskę spod jego władzy, choć jest świadomy, że ryzykuje zarówno życie, jak i duszę. Za morderstwo władcy może zostać skazany na śmierć, a za skrytobójstwo i królobójstwo zostanie potępiony na wieki.

Zadanie 6 (1 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].

Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne przykłady.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Bohater Przykład działania
Walter Alf Zabija rycerza krzyżackiego Konrada Wallenroda, podszywa się pod niego i zdobywa władzę Wielkiego Mistrza. W taki sposób dowodzi Zakonem, że ponosi on klęskę w wojnie z Litwą. Podstępnie doprowadza do upadku potęgi krzyżackiej.
Almanzor z Alpuhary Dowódca obleganej przez niewiernych twierdzy Granada Almanzor przyszedł z poselstwem do przeciwników, proponując kapitulację. Ściskając ich na znak przymierza zaraził dowódców chorobą, która wyniszczyła ich armię. Nie mogąc wygrać na polu bitwy, posłużył się podstępem i zdradą.

Zadanie 7 (2 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury.
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].

7.1.
Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne określenie.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Jest to hasło pracy u podstaw.

Uwaga: nie uznajemy odpowiedzi „praca organiczna”, jest zbyt ogólna.

7.2
Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne przykłady.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Bohater Działanie Wokulskiego
Węgiełek Bohater zabrał go z Zasławia do Warszawy, gdzie mógł nauczyć się nowych rzemiosł oraz wsparł finansowo, by otworzył w Zasławiu własny warsztat.
Marianna (lub: Maria, młoda prostytutka) Wokulski wysłał ją do zakładu prowadzonego przez siostry zakonne, gdzie nauczyła się szyć. Kupił jej maszynę do szycia oraz załatwił pracę dla magazynu odzieżowego.

Uwaga: nie uznajemy odpowiedzi „Magdalenka”, nie jest to imię bohaterki. Poprawna odpowiedź to także: furman Wysocki i dróżnik Wysocki.

Zadanie 8 (1 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury.
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.
  • II. Kształcenie językowe.
    • 3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych w strukturze głębokiej tekstów literackich […].

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].
  • II Kształcenie językowe.
    • 2. Zróżnicowanie języka. Zdający:
      • 1) rozróżnia pojęcie stylu i stylizacji, rozumie ich znaczenie w tekście;
      • 5) rozpoznaje rodzaje stylizacji (archaizacja, dialektyzacja, kolokwializacja, stylizacja środowiskowa, biblijna, mitologiczna itp.) oraz określa ich funkcje w tekście.

Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne podanie nazwy i funkcji.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Nazwa: stylizacja gwarowa lub dialektyzacja.

Funkcja: Zaakcentowanie odmienności językowej Panny Młodej i innych bohaterów ze wsi podkreśla niemożność pełnego porozumienia się z nimi bohaterów z miasta, w tym Pana Młodego. Autor ukazuje w ten sposób ludomanię (chłopomanię), czyli przesadny zachwyt nad chłopami, bez prawdziwej znajomości ich życia oraz faktyczny dystans między dwoma grupami społecznymi, które pozornie próbują się połączyć.

Uwaga: punkt przyznajemy także, gdy nie pojawi się termin ludomania czy chłopomania.

Zadanie 9 (1 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury.
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].

Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne podanie stanowiska bohatera.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Opinia prezentowana podczas podróży do Polski:

Cezary jest rozczarowany rewolucją. Dostrzega jej fałsz: rozbieżność między głoszonymi hasłami równości i solidarności wszystkich uciśnionych a brutalną i okrutną postawą rewolucjonistów wobec polskich uchodźców, także ubogich robotników.

Opinia prezentowana po wybuchu rewolucji w Baku:

Młody Czarek uwierzył w piękne hasła rewolucji i twierdził, że zapewni ona sprawiedliwy podział majątku, dotąd stanowiącego własność elit, między wszystkich potrzebujących. Uważa ją za sprawiedliwą, zapewniającą wolność uciśnionym i wyzyskiwanym. Gotowy był w imię tych haseł przyłączyć się do rewolucjonistów i oddać oszczędności zgromadzone przez własnego ojca.

Zadanie 10 (1 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją refleksji;
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].

Zasady oceniania

1 pkt. – poprawny wybór.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Odpowiedź oceniona na 1 pkt.

A, D, F

Zadanie 11 (1 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury.
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].

Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne wyjaśnienie.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Rozterki Tadka spowodowane były świadomością „zlagrowania”, któremu podlegali więźniowie obozu. Akceptowali oni obowiązujące w nim prawa, które kazały odrzucić moralność i etykę sprzed wojny. Aby przeżyć pracują przy rozładunku ludzi przybywających do Oświęcimia i traktują ich jak dostawę towaru, okradając z przywiezionych ze sobą rzeczy. Nie czują wyrzutów ani współczucia, myślą tylko o sobie. W zwykłych warunkach postawa taka budziłaby moralny sprzeciw, ale w obozie staje się zwyczajna i akceptowana. Trudno zatem ją oceniać.

Zadanie 12 (1 pkt.)

Wymagania ogólne

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].
    • 7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury.
    • 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.

Wymagania szczegółowe

  • I. Kształcenie literackie i kulturowe.
    • 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
      • 5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];
      • 8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
      • 9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];
      • 15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].

Zasady oceniania

1 pkt. – poprawne dobranie cytatów i omówień.

0 pkt. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Odpowiedź oceniona na 1 pkt.

Utwór cytat omówienie
S. Mrożek: Tango B D
M. Nowakowski: Górą „Edek” A C
« wszystkie materiały do tej książki